Chất đạm và các bệnh mãn tính

Chất đạm và các bệnh mãn tính

Chất đạm (Protein) trong thực phẩm và môi trường có thể gây dị ứng. Dị ứng là sự phản ứng thái quá của hệ miễn dịch. Tuy nhiên không có nhiều bằng chứng cho thấy ăn quá nhiều đạm dẫn đến sự phát triển của một số bệnh mãn tính ở người trưởng thành.

Mặt khác, ngày càng có nhiều bằng chứng cho rằng những thực phẩm giàu protein đóng vai trò quan trọng đối với sức khoẻ, và ăn những nguồn protein chất lượng cao thay cho nguồn protein kém lành mạnh như thịt đỏ (bao gồm cả thịt chế biến sẵn) làm giảm nguy cơ một số bệnh và nguy cơ tử vong sớm.

Bệnh tim mạch

Nhiều bằng chứng cho thấy một chế độ ăn giàu chất đạm – protein tốt cho tim mạch, với điều kiện nguồn protein là chất lượng cao.
✘ Thường xuyên ăn thịt đỏ, đặc biệt là thịt chế biến sẵn (dù lượng nhỏ) =>↗️ nguy cơ bệnh tim mạch, đột quỵ và tử vong.
✔︎ Ngược lại, thay thế thịt đỏ và thịt chế biến sẵn bằng những nguồn protein lành mạnh hơn =>↘️ những nguy cơ này.

Nghiên cứu Omniheart5

Nghiên cứu EcoAtkins6

Nghiên cứu Harvard1,2,4

Tiểu đường

Trong mối liên quan với nguy cơ bị tiểu đường, một lần nữa chất lượng của chất đạm-protein mà chúng ta ăn lại đóng vai trò quyết định hơn số lượng. Những người ăn nhiều thịt đỏ, đặc biệt thịt đỏ chế biến sẵn, có nguy cơ mắc tiểu đường loại 2 cao hơn những người ít khi ăn các loại thịt này.

Đối với tiểu đường loại 1 (hay được gọi là tiểu đường phụ thuộc insulin), protein trong sữa bò được cho là góp phần phát triển bệnh ở những trẻ sẵn có thiên hướng mắc bệnh, nhưng vẫn chưa đủ kết quả nghiên cứu để đưa ra kết luận cuối cùng8,9

Ung thư

Chất lượng protein cũng đóng vai trò quyết định hơn số lượng protein trong mối quan hệ với bệnh ung thư.

Tháng 10 năm 2015, Uỷ ban nghiên cứu Ung thư (IARC) của tổ chức y tế thế giới WHO công bố rằng ăn thịt chế biến sẵn « gây ung thư » và ăn thịt đỏ « có thể gây ung thư » trên cơ thể người. Nhóm làm việc của IARC, gồm 22 nhà khoa học từ 10 nước, đã đánh giá trên 800 cuộc nghiên cứu13:

❗ Ăn nhiều thịt đỏ và thịt chế biến sẵn làm tăng nguy cơ ung thư trực tràng

❗ Ăn thịt chế biến sẵn làm tăng nguy cơ ung thư dạ dày, ăn thịt đỏ  làm tăng nguy cơ ung thư tuỵ, ung thư tuyến tiền liệt.

Trong cuộc nghiên cứu sức khoẻ y tá và người làm trong ngành sức khoẻ , người ta thấy rằng ăn nhiều hơn 1 phần thịt đỏ hoặc thịt chế biến sẵn mỗi ngày → làm tăng lần lượt 10 và 16% nguy cơ tử vong vì ung thư2.

Một cuộc nghiên cứu vào năm 2014 chỉ ra rằng ăn nhiều thịt đỏ trong thời kì thanh thiếu niên có liên quan đến ung thư vú tiền mãn kinh, từ đó gợi ý rằng việc chọn những nguồn protein khác cho độ tuổi thanh thiếu niên có thể làm giảm nguy cơ ung thư vú tiền mãn kinh12.

Chứng loãng xương

Protein khi tiêu hoá sẽ giải phóng axit vào dòng máu và cơ thể thường trung hoà những axit này bằng Canxi và các chất đệm khác. Do đó, khi ăn nhiều protein yêu cầu nhiều Canxi – và nếu cơ thể cần thì Canxi đôi khi có thể bị tách ra từ xương.

Tuy nhiên kết luận về ăn nhiều chât đạm – protein trong một thời gian dài có thể làm xương yếu đi vẫn chưa được thống nhất và khẳng định.

Chất đạm – Protein và Kiểm soát cân nặng

Những nguồn giàu protein lành mạnh (thực vật) tốt cho ngăn ngừa bệnh và giúp kiểm soát cân nặng tốt hơn.

Các nhà nghiên cứu ở trường sức khoẻ cộng đồng Havard đã theo dõi chế độ ăn và thói quen trong cuộc sống của 120.000 phụ nữ và đàn ông trong hơn 20 năm, đánh giá xem từng thay đổi nhỏ có thể tác động thế nào đến việc tăng cân qua thời gian10:

  • Ăn nhiều thịt đỏ và thịt chế biến sẵn -> ↗️ 0,5kg trên mỗi thời kì 4 năm.
  • Ăn nhiều quả hạch -> ↘️ giảm 0,25kg trong mỗi 4 năm.

Một cuộc nghiên cứu cho thấy việc  ăn đậu đỗ như đậu xanh, đậu lăng, đậu Hà Lan hàng ngày có thể làm tăng cảm giác no, và dẫn đến kiểm soát cân nặng cũng như giảm cân hiệu quả hơn11.

Dinh Dưỡng chuẩn:

Không thể phủ nhận vai trò quan trọng của chất đạm – protein trong chế độ ăn uống giúp xây dựng và đổi mới tế bào, cung cấp năng lượng và giúp cơ thể hấp thu các vitamin (A, D, E, K). Tuy nhiên không phải tất cả protein đều giống nhau, thịt đỏ và thịt chế biến sẵn là nguyên nhân gây ra nguy cơ cho các bệnh mãn tính như tim mạch, tiểu đường, ung thư. Còn nguồn chất đạm lành mạnh để phòng bệnh và tăng cường sức khỏe là protein từ cá, thịt gia cầm, đậu đỗ, các loại hạt và quả hạch.

Bên cạnh đó, chế độ ăn của người Việt Nam đang ở tình trạng mất cân bằng, lượng thịt bình quân tiêu thụ gấp ba so với thập kỉ trước, nhưng lượng rau xanh hầu như không thay đổi và chỉ bằng 1/2 lượng khuyến cáo bởi Tổ chức Y Tế thế giới. Mặc dù một số nghiên cứu chỉ ra lợi ích của chế độ ăn nhiều protein, ít carbohydrat (trong thời gian ngắn), tuy nhiên việc không tiêu thụ trái cây, ngũ cốc nguyên hạt lại làm giảm đi lượng các chất xơ, vitamin, khoáng chất và các chất hoạt tính sinh học tốt cho sức khỏe. Vì vậy, chúng ta cũng không nên ăn quá nhiều đạm, mà nên kết hợp trong một chế độ ăn lành mạnh, cân bằng, đầy đủ các chất dinh dưỡng khác nhau: đạm, bột đường, chất béo, và chất xơ, vitamin, khoáng chất…

Tài liệu tham khảo :
The Nutrien Source, Protein. Havard T.H. Chan, School of Public Health.

Nguồn trang thông tin Dinh dưỡng chuẩn (dinhduongchuan.com)

Chia sẻ bài viết

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *